Sterk verband gevonden tussen slaapproblemen en ADHD-symptomen in 1-jarige follow-up studie

Slapeloosheid, Restless Leg Syndrome en frequent snurken lijken belangrijke voorspellers te zijn van daaropvolgende ADHD-symptomen. Dit blijkt uit een 1-jarige follow-up studie waarin die verbanden zijn onderzocht in een grote steekproef van ruim 7000 adolescenten. Het bleef tot nu toe onduidelijk of korte slaapduur en slaapproblemen significant geassocieerd waren met ADHD-symptomen bij adolescenten. De resultaten zijn gepubliceerd in Sleep.

Slaapproblemen en symptomen van ADHD in de adolescentie (en volwassenheid) komen vaak voor. Er waren tot nu toe geen longitudinale studies die de prospectieve associaties tussen slaap en daaropvolgende ADHD-symptomen bij adolescenten hadden onderzocht.

Het studiecohort bestond uit 7.072 adolescenten van de Shandong Adolescent Behaviour and Health Cohort (SABHC) -studie in Shandong, China. Deelnemers werden in eerste instantie beoordeeld in november-december 2015 en werden een jaar later in 2016 opnieuw beoordeeld. Slaapduur, slaapproblemen en psychosociale informatie werden verzameld met behulp van een gestructureerde vragenlijst. ADHD-symptomen werden gemeten aan de hand van de Achenbach Child Behavior Checklist-Youth Self-Report.

Bij aanvang hadden 7,6% deelnemers klinisch relevante ADHD-symptomen, die zeer comorbide waren met slaapproblemen, waaronder slapeloosheidssymptomen, slechte slaapkwaliteit, symptomen van RLS, frequent snurken en korte slaapduur. Van de 6.531 deelnemers zonder klinisch relevante ADHD-symptomen bij aanvang, meldde 4,5% klinisch relevante ADHD-symptomen na 1 jaar follow-up. Na correctie waren slapeloosheid, RLS en frequent snurken allemaal significant geassocieerd met latere ADHD-symptomen.

Discussie resultaten
Bij het interpreteren van de studieresultaten dient met enkele dingen rekening gehouden te worden. Slaap en ADHD symptomen zijn met een zelfscorelijst gemeten. Alhoewel objectieve metingen van slaap (zoals polysomnografie en actigrafie) ideaal zouden zijn, zijn zelfrapportages nog altijd het meest gebruikt in algemene cohortonderzoeken. Verder kunnen objectieve slaapmaatregelen de subjectieve perceptie van slaap niet beoordelen.

Er zijn 18 onoplettendheid en hyperactieve / impulsieve symptomen bij de DSM-V, maar de YSR ADHD-schaal beoordeelt slechts 8 symptomen. De YSR ADHD-schaal kan alleen worden gebruikt voor het screenen van adolescenten die een risico lopen op ADHD. In deze studie zijn geen gestructureerde of ongestructureerde klinische interviews uitgevoerd. De prevalentiecijfers van klinisch relevante ADHD-symptomen van 7,6% van het cohort bij aanvang en 6,7% na 1 jaar follow-up komen echter wel overeen met die van 6,7% – 7,8% in een meta-analyse van wereldwijde studies. Ook ondersteunt dit de geldigheid van de YSR als een screening-tool voor grootschalige epidemiologisch onderzoek.

Verder zijn sommige variabelen, zoals puberteit, stimulerende middelen voor ADHD, caffeïnehoudende dranken, dutjes doen, variabiliteit in het slaapschema gedurende de week en een vertraagd circadiane ritme niet meegenomen in deze studie. Volgens de auteurs zijn verdere grote prospectieve studies nodig om de verbanden tussen de in deze studie opgenomen slaapvariabelen en ADHD-symptomen te verduidelijken na controle voor andere potentiële confounders.

Tenslotte is het – ondanks de grote populatie – onbekend of deze bevindingen kunnen worden gegeneraliseerd voor adolescenten in andere (wereld)regio’s. Toch zijn de klinische implicaties groot. De studie benadrukt het belang van het beoordelen en behandelen van slaapproblemen voor preventie van ADHD-symptomen in de jongvolwassenheid.

Relatie nachtrust en ADHD
Nederlandse onderzoekers van Onderzoeksinstituut Brainclinics in Nijmegen en Het PsyQ Kenniscentrum ADHD ontdekten en publiceerden eerder dit jaar ook al dat er een opvallend verband is te leggen tussen licht, slaap en ADHD. Uit de studies bleek dat ADHD (naast een oorzaak) ook juist een gevolg kan zijn van een verstoord slaap-waak ritme.

Liu, X., Liu, Z.-Z., Liu, B.-P., Sun, S.-H., & Jia, C.-X. (2019). Associations of sleep problems with ADHD symptoms: Findings from the Shandong Adolescent Behavior and Health Cohort (SABHC). Sleep. https://doi.org/10.1093/sleep/zsz294

#adhd #insomnia #slaapduur #slapeloosheid #aandachtsproblemen #adolescenten, #cohortonderzoek

Recent Posts