Clozapine-geassocieerde obsessief-compulsieve symptomen: een systematische review en analyse van 107 gerapporteerde gevallen

Clozapine kan ernstige obsessieve-compulsieve symptomen (OCS) veroorzaken. Het toevoegen van aripiprazol met of zonder dosisreductie van clozapine kan een goed alternatief zijn voor antidepressiva voor het omgaan met clozapine-geassocieerde OCS. Dit concludeert een nieuwe studie na een systematische beoordeling van 107 gerapporteerde gevallen van clozapine-geassocieerde OCS. De resultaten zijn gepubliceerd in Psychotherapy and Psychosomatics.

Therapieresistente psychose kan, na gebruik van achtereenvolgens 2 verschillende antipsychotica, met clozapine worden behandeld. Het is niet ongewoon om obsessieve-compulsieve symptomen te vinden bij patiënten die worden behandeld met clozapine. Deze symptomen worden toegeschreven aan de anti-serotonerge effecten van clozapine. Deze studie wilde aan de hand van een systematische beoordeling van gerapporteerde gevallen van clozapine-geassocieerde OCS de aard en het behandelen van de symptomen beter  begrijpen.

Resultaten
Clozapine veroorzaakte matige tot ernstige OCS bij variërende doses (100-900 mg / dag) en behandelduur (mediaan 6 maanden).  Hogere ernst werd significant geassocieerd met reeds bestaande OCS, slechter inzicht in OCS en actieve psychose ten tijde van OCS.  Gemeenschappelijke interventies voor de behandeling van clozapine-geassocieerde OCS omvatten het toevoegen van selectieve serotonine heropname remmers, clomipramine of aripiprazol, en gaan vaak gepaard met dosisreductie van clozapine.  De respons op antidepressiva was 49%, waarbij jongere leeftijd, kortere duur van onderliggende ziekte, kortere clozapine behandelduur en beter inzicht in OCS  significant geassocieerd waren met antidepressiva. De daaropvolgende dosisreductie van clozapine was effectief in veel non-responders, waarbij aripiprazol tegelijkertijd werd toegevoegd in 50%.

Discussie
Er zijn enkele beperkingen aan de resultaten en het onderzoek. Zo zijn de meeste van de door de onderzoekers opgenomen onderzoeken casusrapporten.  Deze omvatten het risico van publicatiebias waardoor de geincludeerde casussen mogelijk geen correcte steekproef vormen van patiënten behandeld met clozapine.
De onderzoekers hebben echter een systematische benadering toegepast voor het opnemen en analyseren van de gevallen en dit kan enige vertekening hebben verminderd. 
Een andere beperking was dat interventies voor clozapine-geassocieerde OCS niet zijn vergeleken met placebo, hoewel studies van hoge kwaliteit (bijv. gerandomiseerde gecontroleerde studies) schaars zijn mbt dit onderwerp.
Ten slotte konden de onderzoekers geen preciezere bepaling bieden van een geschikte dosering in de farmacologische behandeling omdat de meerderheid van de geciteerde rapporten geen serum clozapinespiegels opleverden.

#obsessieve-compulsieve #symptomen #clozapine #antipsychotica

Kim, D. D., Barr, A. M., Lu, C., Stewart, S. E., White, R. F., Honer, W. G., & Procyshyn, R. M. (2020). Clozapine-Associated Obsessive-Compulsive Symptoms and Their Management: A Systematic Review and Analysis of 107 Reported Cases. Psychotherapy and Psychosomatics, 1–10. https://doi.org/10.1159/000505876

1
Hulp nodig?
Hoi! Ik help je graag. Je kunt met mij whatsappen via deze knop. Let op: Deze functie is bedoeld voor communicatie tussen een websitebezoeker en de redactie. Dit kan zowel een zorgprofessional als een patiënt zijn. Echter, er wordt geen medische informatie of advies gegeven.

Met vriendelijke groet,
Sander Brouwer
GGZ Verpleegkundig Specialist
Redactie Kennisblog
Powered by
%d bloggers liken dit: